آذربایجان و جنبش سبز

برگردان و تلخیص: لیلا مجتهدی

در بررسی تاریخ معاصر ایران از ایدئولوژی ناسیونالیسم فارس/ایرانی به عنوان نخستین کلان ـ روایتی می توان نام برد که از متن انقلاب مشروطیت سر درآورده، در دوران پهلوی ها به ایدئولوژی رسمی دولت تبدیل شده، و در دوران جمهوری اسلامی، دوشادوش دومین کلان ـ روایت حاکم یعنی فاندمنتالیسم دینی به حیات خود ادامه داده است. ناسیونالیسم ایرانی از بدو تولدش، ایران را معادل فارس قرار داده است، ایرانی بودن را برابر فارس بودن تعریف کرده است و هویت ایران را بر اساس هویت فارسی و در تقابل با هویت های غیر فارس (خصوصاً در نفی هویت های ترک و عرب) تشریح کرده است. در عین حال، این ناسیونالیسم حذف گرا با استادی تمام از ذکر نام خود (فارس) خودداری کرده و با مهارتی عوامفریبانه پشت ماسک و نام "ایران" مخفی شده است. از زمان نهادینه شدنش در 1925، این ناسیونالیسم جفاکار عریان ترین تجاوزات نژادپرستانه را تحت عناوینی همچون نژاد برتر آریایی، حفظ رسمیت زبان فارسی و حفظ تمامیت ارضی در حق خلق های غیرفارس انجام داده است. در خون غلتانیدن جنبش مردمی و مترقی 21 آذر نمونه ی بارزی از اینگونه تجاوزات است.

دونن دوستلارین بیری حورمتلی گونتای معلیم دن بیر یازی گوندرمیشدیلر. دوستومون تاپشیریغی اساسیندا اونو دیققت ایله اوخودوم. چوخ محکم منطیقه دایالی و رئاللیقلاریمیزی گوز اونونه آلاراق بعضی مسئله لریمیز بو یازیدا آنالیز اولونموشدور. منده بو یازی نین باشقا دوستلار طرفیندن اوخونولماسین نسیگیل ائتدیم و اونو اوخوماغی ضروری گوردویومه گوره وئبلاغا آرتیردیم.   /آیاز/ 

               فدرالیزم و ایستیقلال اوزرینه

گونتاي گنجالپ 

  سوال: گوناز ت و-نين قورولوشوندان گونوموزه قدرکي کئچديگي يولو نئجه دگرلنديرمک اولار؟ 

          جاواب: بو سوالا بؤيوک نيظامي گنجه وي نين بير بئيت شعري ايله جاواب وئرمک ايسترديم «اوستانين الينه کئچنه قدر    عادتدير کي، هر ايش چتين گؤرونر.» —دئيير نيظامي گنجه وي. ايش گؤرولدوکجه تجروبه قازانلير و اوستاليق مرحله سينه يوکسلير ايشه گيريشن. بونا گوناز ت و اؤرنگينده ده شاهيد اولدوق. گون کئچديکجه ت و- نين بوتون توپلومون دگيشيک دوشونجه لريني قاپساييب عکس ائتديرديگينه شاهيد اولدوق. بو، اؤزو-اؤزلوگونده هر شئيدن محروم بوراخيلميش بيزيم توپلوموموز اوچون دايانيشما رمزي اولدو. اصلینده بيزيم بير تک پروبلئميميز وار، او دا آنا ديلينده يازيب-اوخوماقدان محروم اولماقدير. بو پروبلئم چؤزولسه و ميلتين قلم صاحيبلري تورکچه دوشونوب دوشوندوره بيلسه لر بوتون چتينليکلريميز چؤزوله جکدير. بيز اؤز ديليميزده يازيب اوخوماديغينيز اوچون دوغرو اولاني آنلاماقدا چتينليک چکيريک. فارس دیلی بئینیمیزی و دونیاگؤروشوموزو ایشغال ائتمیش. بئله پروبلئملي بير توپلوم اوچون حدديندن آرتيق خوشگؤرولو اولماق لازيمدير. چونکو بو ميلتين بوتون دوشونجه آخيملاري فرقليليکلره باخماياراق بيزه عآيددير. بو باخيمدان گونازداکي دگيشيکليک تقديرله قارشيلانماليدير. 

پخش همزمان بسته های کوچک هدیه به مناسبت روز جهانی زبان مادری در شهرهای مختلف آذربایجان

این بسته های هدیه که تصاویرشان ذیلا نشان داده شده است حاوی شکلات و یک پیام کوتاه می باشد که پس از یاد آوری روز جهانی زبان مادری این مناسبت را بر عموم آذربایجانیان تبریک می گوید، این بسته ها توسط گروهی از دوستان فعال تبریزی با تیراژ بالا تهیه و با هماهنگی بعضی از دوستان به پاره ای شهر ها از جمله اورمو، اردبیل، خوی، سولدوز،مرند، اهر و... نیز فرستاده شده است، و طبق خبر دقیقی که از دوستان بدست آمده قرار بر این بوده است که بطور همزمان بعد از ظهر روز پنج شنبه(1/12/87) در شهرهای مختلف پخش گردد.

(توضیح اینکه هر چند که امسال 21 فوریه با روز سوم اسفند مقارن شده ولی با توجه به اینکه در سالهای گذشته با دوم اسفند مقارن بوده و نیز در سالهای آینده نیز دوم اسفند خواهد بود لذا در متن نیز دوم اسفند قید گردیده تا این تاریخ به صورت سمبولیک جا افتاده گردد) 

متن پیام بدین شرح بوده است :

تورکون دیلی تک سئوگیلی ایستکلی دیل اولماز

اؤزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز

دونیا آنا دیلی گونو بوتون آذربایجانلی­لارا موبارک اولسون!

روز دوم اسفند مصادف با 21 فوریه که از طرف سازمان فرهنگی یونسکو به عنوان روز جهانی زبان مادری اعلام شده است، بر عموم ملت آذربایجان بخصوص همشهریان عزیز گرامی باد.

نوشته زیر مقاله ای است از رهبر فقید فرقه دموکرات آذربایجان مرحوم سید جعفر  پیشه وری که در سال 1322 در روزنامۀ آژیر به چاپ رسانده است و هدف بنده از آوردن این مقاله دقت در نکته نظرات ایشان نسبت به مسئله رهبر و رهبری است و  البته توصیه برادرانه بنده بیشتر شامل رهبران امروزی است که بعضا بدون داشتن صلاحیتهای لازم  دم از رهبری می زنند.    /آیاز/

  در باره ی رهبر و رهبری

 سید جعفر پیشه وری

      روز یکشنبه  گذشته در یکی از اتوبوسهائی که ما و جمعی دیگر از مشایعین جنازۀ مرحوم اسکندری به سوی امامزاده عبداله می برد یکی از مسافرین می گفت:«هر کس می رسد می گوید رئیس حزب توده مرده است. عجب است مردم نمی فهمند که ما رئیس نداریم و زیر بار رئیس نمی رویم» این جمله را من از بسیاری دیگر هم شنیده ام.

      مردم توی کوچه گاهی با وجود سادگی و بی اطلاعی خودشان بواسطۀ تماس مستقیمی که با زندگی و مشکلات آن دارند، بعضی قضایا را از ما با سواد ها بهتر می فهمند. می فهمند که یک دسته، یک جمعیت، یک حزب رهبر لازم دارد تا مساعی همه را تطبیق و به طرف هدف هدایت کند. من با این مورد بخصوص کاری ندارم. ولی آن مرد بازاری بیسواد که پیش خود برای یک حزب رهبری قائل شده بود روی هم رفته بیش از آن با سواد همسفر من حق داشت. هیچ کدام هم تقصیر ندارند آن چیزی را که تجربۀ زندگی به ما می آموزد هیچ وقت سواد و دانش کتابی نمی تواند یادمان بدهد. از این حیث «مرد بازاری» و کارگر و زارع از بعضی سواددارها پیش اند. یکی از مضرات دیکتاتوری گذشتۀ رضاخان همین است که چنین عمل العکسی تولید کرده و حتی برخی از پاکترین و صمیمی ترین افراد کشور ما در تحت تاثیر آن عمل العکس دارای بعضی افکار و عقاید آنارشیستی شده و رهبر را با دیکتاتور اشتباه می کنند و بانتیجه از آن بی زارند.

      هادی و رهبر لازم است. هیچ کار اجتماعی را نمی توان بدون آن انجام داد. منتهی رهبر یک جمعیت تقریبا بخودی خود به وسیله تقوی و فضیلت و از خود گذشتگی و کار و سرعت انتقال و درک مقتضیات و غیره رهبر می شود. این رهبر با دیکتاتور، دیکتاتوری که ما دیدیم و دیکتاتورهائی که می بینیم از زمین تا آسمان فرق دارد.

      کیفیت رهبر در پیشرفت یک مرام وعقیده، در درجۀ  سهولت وصول به یک هدف نقش بزرگی باری می کند. ما لازم نمی دانیم در این خصوص به ذکر مثالهائی متوسل شویم. این مسئله در نظر مطلعین روشن تر از آن است که نیازمند توضیح باشد.

      فقط یک نکته است. جمع شدن این شرایط است که در وجود یک نفر او را به درجۀ رهبری می رساند، فقدان یکی از این شرایط و یا ضعف زیاد آن کافی است که شخصی را از شمار کسانی که سزاوار رهبری باشند خارج کند.

      مثلا کسی که تمام شرایط را واجد ولی نادرست باشد یا کسی که مثلا استعداد کار نداشته باشد ولی شرایط دیگر را واجد باشد و یا دارای هدف نباشد و یا بد سابقه باشد، یا نفوذ کلمه نداشته باشد والخ طبیعتا لیاقت رهبری را ندارد. اشخاص البته جریان عمومی تاریخ را نمی توانند عوض کنند. ولی وقتی که اوضاع و احوال را در نظر بگیرند و شایستۀ مقام خود باشند می توانند آنرا تسریع کنند. باز در این باره صحبت خواهیم کرد.

      رهبر جمعیت، حزب یا دسته باید واجد شرایطی باشد و توازن کامل بین آن شرایط و صفات است که یک رهبر حقیقی و ایده آل را به وجود می آورد. معذالک رهبران جمعیت ها ممکن نیست همیشه واجد شرایط بطور متوازن باشند و این نباید باعث شود که از این پست و شغل لازم در یک جمعیتی صرف نظر شود ویا اینکه به کلی فایده و لزوم ان انکار گردد.

      اما این شرایط عقل سلیم، ایمان و عقیده، بدن سالم، جدیت و فعالیت، مترقی بودن، جرأت و جسارت برای اقدام به کارهای بزرگ، سابقۀ نیک، نفوذ کلمه، تجربه و از جود گذشتگی در مورد منافع عمومی، زیر پا گذاشتن اغراض شخصی، تواضع و فروتنی، جسارت تا آن اندازه که اشتباهات خود را اقرار کند و از آن به نفع عموم عبرت بگیرد، استعداد زیاد کار کردن، محترم شمردن آرإ و عقاید عمومی و اتکای به نفس، استعداد کار کردن در اجتماع، نظر باریک بین و پیش بین، شناختن اشخاص، تشخیس احتیاجات امروز و علی الخصوص فردا، روشن دیدن آینده، داشتن منطق قوی، در نظر گرفتن تجارب پیشینیان، راستی و درستی و استقلال، اینها تمام شرایطی است که یک رهبر را از دیگران متمایز می کند. تمام این شرایط جبلی نیست.

      اینها را باهم می توان به دست آورد. اراده که یکی از شرایط اساسی رهبر شدن است ممکن است بتدریج با کار توأم شده و کسی را واجد تمام این شرایط یا بیشتر آنها گرداند.

آژیر- شمارۀ 104

1322 /10/22 

     بر گرفته از کتاب «اسناد تاریخی جنبش کارگری...» ج 3 صفحه 144

اعلاميه جهانى حقوق بشر

مقدمه: 

از آنجا که شناسايي حيثيت ذاتي کليه اعضاي خانواده بشري و حقوق يکسان و انتقال ناپذير آنان اساس آزادي و عدالت و صلح را در جهان تشکيل مي دهد، از آنجا که عدم شناسايي وتحقير حقوق بشر منتهي به اعمال وحشيانه اي گرديده است که روح بشريت را به عصيان واداشته و ظهور دنيايي که در آن افراد بشر در بيان عقيده آزاد و از ترس و فقر فارغ باشند به عنوان بالاترين آمال بشر اعلام شده است ، از آنجا که اساساً حقوق انساني را بايد با اجراي قانون حمايت کرد تا بشر به عنوان آخرين علاج به قيام بر ضد ظلم و فشار مجبور نگردد ، از آنجا که اساساً لازم است توسعه روابط دوستانه بين الملل را مورد تشويق قرار داد ، از آنجا که مردم ملل متحد ايمان خود را به حقوق اساسي بشر و مقام و ارزش فرد انساني و تساوي حقوق مرد و زن مجدداً در منشور اعلام کرده اند و تصميم راسخ گرفته اند که به پيشرفت اجتماعي کمک کنند و در محيطي آزادتر وضع زندگي بهتري به وجود آورند ، از انجاکه دولتهاي عضو متعهد شده اند که احترام جهاني و رعايت واقعي حقوق بشر و آزادي هاي اساسي را با همکاري سازمان ملل متحد تامين کنند ، از آنجا که حسن تفاهم مشترک نسبت به اين حقوق و آزاديها براي اجراي کامل اين تعهد کمال اهميت را دارد ، مجمع عمومي اين اعلاميه جهاني حقوق بشر را آرمان مشترکي براي تمام مردم و کليه ملل اعلام مي کند تا جميع افراد و کليه ارکان اجتماع اين اعلاميه را دائماً مد نظر داشته باشند و مجاهدت کنند که بوسيله تعليم و تربيت احترام اين حقوق و آزادي ها توسعه يابد و با تدابير تدريجي ملي و بين المللي ، شناسايي و اجراي واقعي و حياتي آنها ، چه در ميان خود ملل عضو و چه در بين مردم کشورهايي که در قلمرو آنها مي باشند ، تامين گردد .

کنوانسیون بین المللی حقوق مدنی و سیاسی

مصوبه 26 دسامبر 1966/ قطعنامه A 2200 قدرت اجرائی بنابر ماده 49، 23 مارس 1976

دیباچه:
دولتهای عضو این میثاق:
با توجه به اصولی که در منشور ملل متحد اعلام شده است، شناسائی حیثیت ذاتی و حقوق برابر و غیر قابل انتقال کلیه اعضاء خانواده بشر، مبنای آزادی، عدالت و صلح در جهان است، ·نظر به اینکه، حقوق مذکور ناشی از حیثیت ذاتی شخص انسان است،
با توجه به اعلامیه جهانی حقوق بشر، کمال مطلوب انسان آزاد، بهره مندی از آزادی سیاسی، مدنی و رهائی از ترس میباشد و دستیابی به این شرایط فقط بوسیله بهره مندی هر کس از حقوق سیاسی و مدنی خود و نیز حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی میسر است، با توجه به منشور ملل متحد، دولتها متعهد برعایت و احترام به حقوق و آزادیهای انسان وترویج آنها در سراسر جهان میباشند، با درک این حقیقت که افراد نسبت به یکدیگر و اجتماعی که بدان تعلق دارند دارای مسئولیت در جهت اعتلا و ترویج رعایت حقوق شناخته شده مندرج در این میثاق میباشند، (دولتهای عضو این میثاق) با مواد زیر موافقت میکنند:

اعلاميه جهانى حقوق زبانى

مقدمه:
موسسات و تشكيلات غيردولتى٬ امضاء كنندگان "بيانيه جهانى حقوق زبانى" حاضر٬ گردهم آمده از ٦ تا ٩ ژوئن ١٩٩٦ در بارسلونا؛
- با در نظر گرفتن "اعلاميه جهانى حقوق بشر" مورخ ١٩٤٨ ٬ كه در مقدمه اش اعتقاد خود را به "برابرى حقوق پايه اى بشر٬ كرامت و ارزش افراد انسانى و حقوق برابر مرد و زن" بيان مىنمايد؛ و نيز در ماده دوم خود كه اعلام مىكند "همه افراد٬ بدون در نظر گرفتن "نژاد٬ رنگ٬ جنسيت٬ زبان٬ دين٬ باورهاى سياسى و يا ديگر باورها٬ منشاء ملى و يا اجتماعى٬ مالكيت٬ محل تولد و يا خصوصيات ديگر"٬ داراى همه حقوق و آزادىها مىباشند"؛
- با در نظر گرفتن "عهدنامه بين المللى حقوق سياسى و مدنى" ١٦ دسامبر ١٩٦٦ (ماده ٢٧) ٬ و "عهدنامه بين المللى حقوق فرهنگى٬ اجتماعى و اقتصادى" به همان تاريخ٬ كه در مقدمه هاى خود بيان مىنمايند آحاد نوع بشر نمىتوانند آزاد شمرده شوند مگر آنكه شرايطى فراهم گردد كه آنها را قادر به اعمال و بهره بردارى از هر دوى حقوق مدنى و سياسى و حقوق فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى خود نمايد؛

بيانيه حقوق افراد متعلق به اقليتهای ملي نژادی مذهبی و زبانی

بيانيه حقوق افراد متعلق به اقليتهای ملي نژادی مذهبی و زبانی
مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد طی قطعنامه شماره ۱۳۵/۴۷  مورخ ۱۸ دسامبر ۱۹۹۲
مجمع عمومی سازمان ملل متحد؛

- با تاکيد مجدد بر يکی از اهداف بيان شده در چارتر سازمان ملل متحد پيشبرد و حمايت احترام به حقوق انسانی و آزاديهای اساسی همه افراد بشر بدون درنظر گرفتن تفاوت های نژادی جنسی زبانی ويا دينی آنان؛
وبا تاکيد مجدد اعتقاد به حقوق اساسی انسان به کرامت و ارزش ذاتی هرانسان به حقوق برابر زن و مرد و حقوق ملل اعم از ملل کوچک ويا بزرگ؛
- با آرزوی پيشبرد و تحقق اصول مندرج در چارتر(منشور) سازمان ملل متحد و در اعلاميه جهانی حقوق بشر در کنوانسيون جلوگيری و مجازات اقدام برای نابودی نژادي ، کنوانسيون بين المللی ستردن تمام انواع ستم های نژادی کنوانسيون بين المللی حقوق مدنی وسياسی، کنوانسيون بين المللی حقوق اقتصادي اجتماعی و فرهنگی، اعلاميه امحاء همه نوع عدم تحمل و ستم مبتنی بر اختلاف عقيده و مذهب و کنوانسيون حقوق کودکان و همچنين ديگر راهکارهای مربوطه بين المللی که در سطح جهانی و يا منطقه يی و يا بين هر يک از کشور هاي عضو سازمان ملل متحد تصويب و منعقد گرديده است ؛

سؤنمه دن یوردومون اوستونده توتن ان سون اوجاق

او منیم میللتیمین اولدوزودور پارلایاجاق

او منیمدیر او منیم میللتیمیندیر آنجاق.

چاتما قوربان اولاییم چهره نی ای نازلی هیلال

قهرمان عیرقیمه بیر گۆل... بو نه شدت، بو جلال

سنه اولماز تؤکؤتن قانلاریمیز سونرا حلال

حاققیدیر حاقا تاپان میللتیمین استیقلال.

من ازلدن بریدیر حرّ یاشادیم حرّ یاشارام

هانکی چیلغین منه زنجیر ووراجاقمیش شاشارام

کۆکره میش سئل کیمی یم، بندیمی چئگنر آشارام

ییرتارام داغلاری ائنگینلره سیغمام داشارام.

آرخاداش یوردوما آلچاقلاری اوغراتما ساقین

سیپر ائت گؤوده نی دورسون بو حیاسیزجا آخین

دوغاجاقدیر سنه وعد ائتدیگی گۆنلر حاققین

کیم بیلیر بلکه یارین بلکه یاریندان دا یاخین

باسدیغین یئرلری تورپاق دئیه رک کئچمه تانی

دوشون آلتینداکی مینلرجه کفن سیز یاتانی

سن شهید اوغلوسان اینجیتمه یازیقدیر آتانی

وئرمه، دونیالاری آلسان دا بو جنّت واطانی

کیم بو جنّت وطنین اوغرونا اولماز کی فدا

شهدا فیشقیراجاق تورپاغی سیخسان شهدا

جانی، جانانی، بوتون واریمی آلسین دا خدا

ائتمه سین تک وطنیمدن منی دونیادا جدا

روحومون سنده ن ایلاهی بودور آنجاق املی:

دگمه سین معبدیمین کؤکسونه نامحرم الی

بو اذانلار کی شهادتلری دینین تملی

ابدی یوردومون اوستونده منیم اینله مه لی.

محمد آکیف ارسوی